Klony palmowe: odmiany i wymagania
Pod jedną nazwą kryje się kilkaset odmian, które różnią się tak bardzo, że wybór między nimi to prawie wybór między różnymi roślinami. Przegląd grup i ich wymagań.
Pod nazwą klon palmowy kryje się kilkaset odmian, które różnią się wielkością, kształtem liścia, kolorem i tolerancją na słońce w takim stopniu, że wybór między nimi to praktycznie wybór między różnymi roślinami. Ta sama nazwa gatunkowa obejmuje zarówno drzewko, które po dwudziestu latach ma pięć metrów, jak i kopulasty krzew, który nigdy nie przekroczy metra pięćdziesiąt. Dlatego warto wiedzieć, czym różnią się główne grupy, zanim zdecydujesz, co postawić w rogu tarasu.
Wspólny mianownik: czego oczekuje każdy klon palmowy
Acer palmatum pochodzi z podszytu lasów Japonii i Korei, więc wszystkie odmiany łączą podobne oczekiwania: stanowisko jasne, ale osłonięte od wiatru, gleba próchniczna, przepuszczalna i umiarkowanie wilgotna, odczyn lekko kwaśny, najczęściej podawany jako pH 5,5-6,5.
Roślina rośnie powoli, ma płytki system korzeniowy wrażliwy zarówno na suszę, jak i na przemarzanie, i nie jest w polskich warunkach w pełni mrozoodporna. Młode egzemplarze wymagają zimowej osłony, którą zakłada się dopiero po zamarznięciu gruntu. Praktyczne szczegóły zebraliśmy we wpisie Klon palmowy w polskim ogrodzie.
Różnice między grupami odmian dotyczą przede wszystkim dwóch rzeczy: docelowego rozmiaru i wrażliwości liścia na słońce oraz wiatr.
Grupa Palmatum: klasyczna sylwetka drzewka
To odmiany o liściu dłoniastym, podzielonym na pięć do siedmiu klap, o proporcjach zbliżonych do formy typowej. Rosną najsilniej w całym gatunku i budują z czasem charakterystyczną, warstwową, parasolowatą koronę. Docelowo dochodzą zwykle do 3-5 m.
To wybór dla kogoś, kto chce mieć w ogrodzie soliter, czyli roślinę oglądaną z dystansu i przez cały rok, także zimą, gdy widać samą konstrukcję gałęzi. Wymagają miejsca: przynajmniej kilku metrów kwadratowych, żeby korona mogła się rozłożyć bez cięcia.
Najbardziej znany przedstawiciel to 'Atropurpureum' o czerwonych, ciemniejących latem liściach, dostępny praktycznie w każdej szkółce. Do tej grupy należą też odmiany o spektakularnym jesiennym wybarwieniu, takie jak 'Osakazuki'. W naszej ofercie znajdziesz między innymi klon palmowy Red Emperor.
Grupa Dissectum: liść koronkowy, pokrój kopulasty
Odmiany o liściach bardzo głęboko powcinanych, niemal koronkowych, i o pokroju kopulastym, z pędami opadającymi łukowato w dół. Rosną wyraźnie wolniej i pozostają niższe, zwykle w granicach 1,5-2,5 m, za to szeroko się rozkładają.
Ta grupa daje najsilniejszy efekt dekoracyjny i jest jednocześnie najbardziej wymagająca co do stanowiska. Delikatny, mocno podzielony liść ma dużą powierzchnię w stosunku do masy i szybko traci wodę, przez co łatwiej niż u innych grup przypala się na brzegach w pełnym słońcu i na wietrze. Dissectum sadzi się więc w miejscach osłoniętych, w półcieniu, najlepiej tam, gdzie w środku dnia pada cień.
Sprawdzają się świetnie w donicach na osłoniętym tarasie i przy oczkach wodnych, gdzie ich opadający pokrój ma sens kompozycyjny.
Odmiany o dekoracyjnej korze
Osobna kategoria, warta uwagi przy planowaniu ogrodu zimowego. 'Sango-kaku', znany też jako 'Senkaki', wyróżnia się koralowoczerwonymi młodymi pędami, których kolor najintensywniej widać zimą, gdy roślina jest bezlistna. To rzadka sytuacja, w której klon palmowy pracuje na wrażenie przez dwanaście miesięcy w roku, a nie przez siedem.
Odmiany o jaskrawych młodych przyrostach
Grupa, która zyskała popularność w ostatnich latach: odmiany takie jak 'Orange Dream' czy 'Katsura', u których nowe liście wybarwiają się wiosną na pomarańczowo lub żółtopomarańczowo, a latem przechodzą w zieleń. Bywają nieco mniejsze i dobrze znoszą uprawę pojemnikową.
Odmiany o jasnych i żółtozielonych liściach mają jedną wspólną słabość: w ostrym południowym słońcu przypalają się szybciej niż formy zielone i ciemnoczerwone. Miejsce ze słońcem porannym i cieniem w środku dnia jest dla nich optymalne.
Czerwone czy zielone, czyli ile słońca
Reguła praktyczna, którą warto znać przed zakupem: odmiany o liściach czerwonych potrzebują więcej światła, żeby wybarwić się intensywnie, i w głębokim cieniu zieleniej. Odmiany zielone i te o liściu koronkowym lepiej znoszą półcień i wcześniej reagują przypaleniem na ostre słońce.
Kompromis, który sprawdza się dla większości odmian, wygląda tak samo: słońce rano i późnym popołudniem, cień w godzinach największego nasłonecznienia, osłona od wiatru z każdej strony, z której wieje najczęściej.
Uprawa w donicy
Klony palmowe, zwłaszcza wolno rosnące odmiany z grupy Dissectum, dobrze znoszą pojemniki i to jeden z najlepszych sposobów, żeby mieć je w małym ogrodzie albo na tarasie. Trzeba jednak pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, donica wymaga systematycznego podlewania, bo ograniczona bryła korzeniowa przesycha bardzo szybko. Po drugie, zimą przemarza znacznie łatwiej niż grunt, więc pojemnik należy owinąć, odsunąć od zimnej ściany albo przenieść na zimę do jasnego, chłodnego pomieszczenia. Zasady zebraliśmy we wpisie Zimowanie roślin w donicach.
Cięcie: prawie żadne
Niezależnie od odmiany, klon palmowy nie wymaga cięcia formującego i najlepiej wygląda, gdy buduje sylwetkę sam. Usuwa się wyłącznie pędy suche, połamane i krzyżujące się, poza okresem intensywnego przepływu soków. Skracanie zdrowych przyrostów psuje charakterystyczną warstwową strukturę korony na kilka lat.
Wybór odmiany to więc przede wszystkim decyzja o tym, ile masz miejsca i jak osłonięte. Dobrze dobrany klon palmowy jest rośliną na dekady i jedną z niewielu, które wyglądają dobrze w każdym miesiącu roku.
Klon palmowy dobrze komponuje się z innymi roślinami kwaśnolubnymi, na przykład rododendronami dobranymi do stanowiska, i lubi tę samą ściółkę z kory. Ofertę odmian znajdziesz w Świat Roślin.
