Trawnik z suszoodpornych traw: jak go założyć

Kilka tygodni bez deszczu i po zielonym trawniku zostaje słomiana mata. Ten obrazek powtarza się w polskich ogrodach każdego lata coraz częściej, a podlewanie setek metrów kwadratowych murawy przestaje mieć sens i finansowo, i ekologicznie. Rozwiązaniem nie jest wcale rezygnacja z trawnika, tylko zmiana jego składu. Trawnik z suszoodpornych traw, oparty na głęboko korzeniących się kostrzewach, potrafi przetrwać letnie upały przy ułamku podlewania, jakiego wymaga klasyczna murawa. Podpowiadamy, jak go założyć od zera i jak stopniowo przebudować istniejący trawnik.

Dlaczego zwykły trawnik nie wytrzymuje polskich upałów

Większość popularnych mieszanek trawnikowych opiera się na życicy trwałej z domieszką kostrzewy czerwonej i wiechliny łąkowej. Życica ma ogromne zalety: szybko wschodzi, ładnie się krzewi i daje soczyście zielony kolor. Ma też jedną poważną wadę, czyli płytki system korzeniowy, który pobiera wodę głównie z wierzchniej warstwy gleby.

W czasie suszy ta wierzchnia warstwa przesycha jako pierwsza. Trawnik z płytkimi korzeniami traci wtedy dostęp do wody, żółknie i zasypia, a przy dłuższej suszy częściowo zamiera. Do tego dochodzą wysokie temperatury, które dodatkowo osłabiają gatunki traw preferujące chłodniejsze warunki.

Częste, krótkie podlewanie, którym ratujemy taką murawę, tylko pogłębia problem. Woda dociera płytko, więc korzenie nie mają powodu rosnąć w głąb i trawnik uzależnia się od zraszacza. Wyjściem z tego błędnego koła jest dobór traw, które z natury korzenią się głęboko, oraz pielęgnacja, która tę cechę wzmacnia.

Gatunki traw odpornych na suszę: kostrzewy i inne mieszanki

Fundamentem trawnika suszoodpornego są kostrzewy, a wśród nich jeden gatunek zasługuje na szczególną uwagę.

• Kostrzewa trzcinowa to obecnie najlepsza trawa gazonowa na suche stanowiska. Jej korzenie sięgają znacznie głębiej niż u życicy, w sprzyjających warunkach nawet ponad metr w głąb gleby, dzięki czemu roślina czerpie wodę z warstw niedostępnych dla innych traw. Nowoczesne odmiany gazonowe mają przy tym dużo drobniejszy liść niż dawne odmiany pastewne i tworzą murawę, która wyglądem niewiele ustępuje klasycznemu trawnikowi.
• Kostrzewa czerwona w formach rozłogowych i kępowych dobrze znosi okresowe niedobory wody i zagęszcza darń. To sprawdzony składnik uzupełniający.
• Kostrzewa owcza radzi sobie na glebach bardzo słabych i piaszczystych, rośnie powoli i wymaga rzadkiego koszenia. Sprawdza się na trawnikach ekstensywnych, po których mniej się chodzi.
• Życica trwała w niewielkiej domieszce przyspiesza wschody i osłania wolniej rozwijające się kostrzewy w pierwszych tygodniach.
• Wiechlina łąkowa tworzy podziemne rozłogi i pomaga murawie zabudowywać ubytki po trudnym sezonie.

Kupując gotową mieszankę z dopiskiem "sucha", "na suszę" albo "oszczędna w podlewaniu", zawsze czytaj skład na opakowaniu. Dobra mieszanka suszoodporna powinna zawierać wyraźny udział kostrzew, najlepiej z kostrzewą trzcinową w roli głównej, a nie samą przemianowaną życicę.

Zakładanie trawnika suszoodpornego krok po kroku

Sam proces zakładania nie różni się mocno od siewu zwykłego trawnika, ale kilka detali ma tu większe znaczenie niż zwykle.

1. Wybierz dobry termin. Najkorzystniejszy jest przełom lata i jesieni, mniej więcej od połowy sierpnia do połowy września: gleba jest ciepła, noce chłodniejsze, a ryzyko przesuszenia siewów mniejsze niż w środku lata. Drugi termin to wiosna, kwiecień i maj.
2. Odchwaść teren. Perz i inne chwasty trwałe usuń przed siewem, bo w gotowej murawie walka z nimi jest dużo trudniejsza.
3. Przygotuj glebę głębiej niż zwykle. Przekop lub zglebogryzuj teren na 15 do 20 cm i rozbij zagęszczone warstwy. Głęboko korzeniące się kostrzewy wykorzystają tę pracę przez lata. Bardzo ciężką glebę rozluźnij piaskiem, bardzo słabą wzbogać kompostem.
4. Wyrównaj i uwałuj. Po wyrównaniu grabiami i wałowaniu powierzchnia powinna być równa i osiadła, bez dołków, w których stanie woda.
5. Wysiej nasiona według normy z opakowania. Siej krzyżowo, połowę dawki wzdłuż i połowę w poprzek, potem płytko zagrab i ponownie lekko uwałuj, żeby nasiona miały kontakt z glebą.
6. Podlewaj do wschodów. To jedyny okres, w którym trawnik suszoodporny naprawdę wymaga regularnej wody. Utrzymuj wierzchnią warstwę stale lekko wilgotną, zraszając drobną kroplą. Kostrzewy wschodzą wolniej niż życica, więc uzbrój się w cierpliwość na dwa do trzech tygodni.
7. Pierwsze koszenie wykonaj, gdy trawa osiągnie około 8 do 10 cm, przycinając ją tylko lekko, ostrą kosiarką.

Mikrokoniczyna i mieszanki z bobowatymi: mniej podlewania i nawożenia

Coraz częściej do mieszanek suszoodpornych dodaje się mikrokoniczynę, czyli drobnolistne odmiany koniczyny białej. To dodatek, który realnie zmienia sposób pielęgnacji trawnika.

Po pierwsze, koniczyna jako roślina bobowata wiąże azot z powietrza dzięki bakteriom brodawkowym i dzieli się nim z trawami. Trawnik z mikrokoniczyną można nawozić wyraźnie rzadziej i słabiej. Po drugie, koniczyna pozostaje zielona nawet wtedy, gdy trawy w upale przygasają, więc murawa dłużej trzyma kolor. Po trzecie, jej drobne listki zacieniają glebę i ograniczają parowanie wody.

Mikrokoniczyna różni się od zwykłej koniczyny białej wielkością: ma drobniejsze liście i niższy wzrost, przez co w regularnie koszonej murawie jest mało widoczna i nie tworzy dużych, wyraźnych placów. Wystarczy jej niewielki udział w mieszance, rzędu kilku procent masy nasion.

Jedna rzecz do przemyślenia: koniczyna kwitnie i przyciąga pszczoły oraz trzmiele. Dla jednych to zaleta i wsparcie zapylaczy, dla innych problem, zwłaszcza gdy po trawniku biegają boso dzieci. Kwitnienie łatwo kontrolować regularnym koszeniem, które ścina pąki, zanim się otworzą.

Pielęgnacja: wyższe koszenie, rzadsze i głębsze podlewanie

Trawnik suszoodporny pielęgnuje się inaczej niż klasyczną murawę i to właśnie te nawyki decydują o efekcie.

Koś wyżej. W sezonie utrzymuj wysokość około 4 do 5 cm, a w upały i suszę nawet 5 do 6 cm. Wyższe źdźbła zacieniają glebę, ograniczają parowanie i pozwalają roślinom budować głębsze korzenie. Nisko skoszony trawnik w lipcowym słońcu to prosta droga do wypalenia murawy.

Podlewaj rzadko, ale porządnie. Zamiast codziennego zraszania po kilka minut lepiej podlać raz, dwa razy w tygodniu, za to na tyle obficie, żeby woda wsiąkła głęboko. Korzenie podążają za wodą: płytkie podlewanie trzyma je przy powierzchni, głębokie ściąga je w dół. Najlepsza pora to wczesny ranek, gdy parowanie jest najmniejsze.

Zaakceptuj letnią pauzę. W ekstremalną suszę nawet odporny trawnik może lekko zszarzeć. To stan spoczynku, a nie zamieranie. Głęboko ukorzenione kostrzewy zregenerują się po pierwszych porządnych opadach.

Resztę rób z umiarem. Mulczowanie przy części koszeń zwraca glebie wilgoć i składniki pokarmowe, wiosenna aeracja poprawia wsiąkanie wody, a nawożenie utrzymuj umiarkowane, bo przenawożony trawnik rośnie bujnie i pije więcej.

Renowacja istniejącego trawnika w kierunku odporności

Nie musisz zrywać starej murawy, żeby zyskać odporność na suszę. Skuteczną metodą jest stopniowa przebudowa składu przez dosiewki, rozłożona na dwa, trzy sezony.

Najlepszy moment to koniec lata, od połowy sierpnia do połowy września, ewentualnie wiosna. Skoś trawnik nisko, wygrab wojłok albo przejedź wertykulatorem, żeby odsłonić glebę między źdźbłami. W miejscach wyłysiałych lekko wzrusz powierzchnię grabiami.

Następnie wysiej mieszankę suszoodporną z przewagą kostrzew na całej powierzchni, ze zwiększoną dawką na łysinach. Cienka warstwa przesianego kompostu albo ziemi trawnikowej przykryje nasiona i poprawi wschody. Do czasu wzejścia i ukorzenienia siewek podlewaj tak jak przy nowym trawniku.

Efekt nie przyjdzie w jeden sezon. Po każdej suszy stare, płytko korzeniące się trawy będą się cofać, a dosiane kostrzewy zajmować ich miejsce. Po dwóch, trzech latach takiej pracy skład murawy zmienia się na tyle, że różnicę widać gołym okiem: tam, gdzie sąsiedzi mają słomę, Twój trawnik wciąż trzyma zieleń.

Najczęstsze pytania

Czy trawnik suszoodporny w ogóle trzeba podlewać?

Regularnego podlewania wymaga tylko w okresie zakładania i ukorzeniania, mniej więcej przez pierwszy sezon. Ugruntowany trawnik z przewagą kostrzewy trzcinowej w typowe polskie lato radzi sobie z minimalnym podlewaniem, a często zupełnie bez niego, kosztem co najwyżej przejściowego przyblaknięcia w szczycie suszy.

Jaka trawa jest najlepsza na suchą, piaszczystą glebę?

Na przeciętne suche stanowiska najlepiej sprawdzają się mieszanki z dużym udziałem kostrzewy trzcinowej. Na bardzo słabe, piaszczyste gleby, po których mało się chodzi, warto wybrać mieszanki z kostrzewą owczą i kostrzewą czerwoną.

Kiedy najlepiej siać trawnik odporny na suszę?

Optymalny termin to przełom lata i jesieni, od połowy sierpnia do połowy września. Gleba jest wtedy ciepła, a wilgotność wyższa niż latem, więc wolniej wschodzące kostrzewy mają najlepsze warunki. Drugi dobry termin to kwiecień i maj.

Czy mikrokoniczyna nie zagłuszy trawy?

Przy zalecanym, kilkuprocentowym udziale w mieszance nie. Mikrokoniczyna wypełnia luki między trawami i użyźnia glebę, a regularne koszenie utrzymuje ją w ryzach. Dużych, jednolitych placów, znanych ze zwykłej koniczyny białej, formy drobnolistne praktycznie nie tworzą.

Czy taki trawnik wygląda gorzej od klasycznego?

Współczesne gazonowe odmiany kostrzewy trzcinowej mają drobny liść i tworzą gęstą, równą murawę. Różnica wobec eleganckiego trawnika z życicy jest przy normalnym użytkowaniu mało zauważalna, za to w sierpniu bywa odwrotnie: to trawnik suszoodporny wygląda lepiej, bo po prostu wciąż jest zielony.

Podsumowanie

Trawnik odporny na suszę to przede wszystkim właściwy skład, czyli mieszanka z przewagą głęboko korzeniących się kostrzew, najlepiej z dodatkiem mikrokoniczyny, oraz dwa nawyki pielęgnacyjne: wyższe koszenie i rzadkie, ale głębokie podlewanie. Można go założyć od zera w kilka tygodni albo stopniowo przebudować istniejącą murawę dosiewkami. W obu wariantach zyskujesz to samo: zieleń, która przetrwa lipiec bez codziennego stania ze zraszaczem.

Planujesz zmiany wokół trawnika? Rabaty, żywopłoty i rośliny odporne na trudniejsze warunki znajdziesz w naszej ofercie roślin ogrodowych Świat Roślin. Wszystkie pochodzą z naszej szkółki, a przy doborze roślin na suche stanowiska chętnie doradzimy z praktyki.